Mesleki ve Teknik Anadolu Liselerinde Turizm Eğitimi Alan Öğrencilerin Staj Yeterliliği Konusunda İşletme Temsilcilerinin Görüşleri: Ankara İli Örneği

Neslihan Derman; Müjdat Ertürk

doi:10.5281/zenodo.19321264

Authors

Neslihan Derman Ankara Hacı Bayram Veli University https://orcid.org/0009-0007-1578-7546
Müjdat Ertürk Kyrgyz-Turkish Manas University / Ankara Hacı Bayram Veli University https://orcid.org/0000-0002-6627-3605

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.19321264

Keywords:

Intensive Vocational and Technical Education, Tourism Education, Internship Competency

Abstract

The aim of this study is to examine the internship competency levels of students receiving tourism education at Vocational and Technical Anatolian High Schools providing intensive education in Ankara, based on the evaluations of business representatives. Students’ internship conditions were examined in terms of variables such as gender, grade level, field of study, and internship department, and a quantitative relational survey model was used. Data were collected through a questionnaire administered to managers evaluating 10th and 11th grade students who completed their internships in the summer of 2024, and 201 valid questionnaires were analyzed using SPSS. The findings indicate that students generally demonstrate moderate to high levels of vocational competence, with behavioral competencies such as work discipline, time management, personal grooming, and teamwork standing out. In contrast, foreign language skills, problem-solving, and independent working abilities were found to be lower. It was also determined that students who interned in departments aligned with their field were evaluated more positively. The results show that internships support vocational development, but their effectiveness requires stronger alignment between education and the sector.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Ahipaşaoğlu, H. A., Atay, L., & Yılmaz, S. (2002). Turizm eğitimi. Detay Yayıncılık.

Akay, B., Uslu, A., & Sancar, M. F. (2018). Turizm eğitimi alan öğrencilerin staj döneminde yaşadıkları sorunlar: Lisans ve ortaöğretim turizm öğrencileri örneği. OPUS International Journal of Society Researches, 8(1), 212-236.

Akkoyunlu, S. (2022). Mesleki ve teknik eğitim sisteminde kalite iyileştirme çalışmaları. Eğitim ve Bilim Dergisi, 47(210), 45–60.

Aksu, M., & Bucak, T. (2012). Mesleki turizm eğitimi. Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 4(2), 7-18.

Ali, M. (2020). Mesleki eğitimde stajın önemi: Ortaöğretimdeki uygulamalar. Eğitim Araştırmaları Dergisi, 15(2), 45–60.

Alkan, C., Deryakulu, D., & Şimşek, N. (1995). Eğitim teknolojisine giriş. Ankara: Önder Matbaacılık.

Alkan, C., Doğan, H., & Sezgin, İ. (2001). Mesleki ve teknik eğitimin esasları. Nobel.

Alp, E., & Çalış, Ö., A., S. (2022). TR21 Bölgesinde ortaöğretim düzeyindeki meslekî eğitimin genel görünümü. Girişimcilik ve Kalkınma Dergisi, 17(2), 169-179.

Altın, M. (2007). Türkiye’de turizm eğitiminde kalite arayışları. Turizm Akademik Dergisi, 6(1), 29–42.

Altunışık, R., Coşkun, R., Bayraktaroğlu, S., & Yıldırım, E. (2010). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri. Sakarya Yayıncılık: Sakarya/Türkiye

Arıkan, R. (2013). Araştırma yöntem ve teknikleri. Nobel Akademik Yayıncılık.

Aymankuy, Y., Tetik, N., Girgin, G. K., & Aymankuy, S. (2013). Lisans düzeyinde turizm eğitimindeki staj uygulamasına öğrenci ve akademisyenlerin bakışları (BTİOYO'da uygulama). International Journal of Human Sciences, 10(1), 101-128.

Balcı, A. (2020). Sosyal bilimlerde araştırma: Yöntem, teknik ve ilkeler (16. baskı). Pegem Akademi Yayıncılık.

Balcı, S. (2020). Dijital dönüşüm ve mesleki eğitimin geleceği. Uluslararası Eğitim ve Teknoloji Dergisi, 4(2), 45–58.

Bilici, K. (2023). Turizm otelcilik meslek alanı öğrencilerinin işletmelerde beceri eğitimi (staj) uygulamasına ilişkin görüşleri. Uluslararası Eğitime Özgün Bakış Dergisi, 1(2), 265-281.

Buluç, G. (1992). Turizm ve Otel İşletmeciliğinde Stajın Önemi. İçinde Turizm-Eğitimi Konferans–Workshop Turizm Bakanlığı Ankara: Yorum Basım Yayın Ltd. Şti.

Cedefop. (2008). The changing nature of vocational education and training. European Centre for the Development of Vocational Training. https://www.cedefop.europa.eu/files/5569_en.pdf

Çaylan, M., Yıldız, S., & Demir, A. (2016). Staj süreçlerinin öğrencilerin mesleki beklentilerine etkisi. Işık Üniversitesi Yayınları.

Çelik, S., & Tuna, P. F. (2012). Turizm öğrencilerinin staj sorunları ve çözüm önerileri. Turizm Eğitimi Konferansı, Ankara, 270-278.

Çetin, M. (2021). Mesleki eğitimin evrimi ve iş gücü piyasasına etkisi. Mesleki Eğitim Araştırmaları Dergisi, 15(3), 90–103.

Çetin, Ş. (2005). Öğrenci stajlarında yararlanılan dersler üzerine ampirik bir değerlendirme: Mersin Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Yüksekokulu örneği. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 16(2), 153–169.

Çiçek, Y. (2019). Mesleki ve Teknik Anadolu Liselerinde Görev Yapan Okul Yöneticilerinin Yeterliklerinin İncelenmesi [Yüksek Lisans Tezi]. Marmara Üniversitesi.

Dayıoğlu, M. (2010). Anadolu Otelcilik ve Turizm Meslek Lisesi stajyer öğrencilerinin yeterliliği konusunda işveren görüşleri (Edremit körfezi örneği). (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Balıkesir, Türkiye.

Deissinger, T. (2015). The dual system of vocational education and training in Germany. International Journal of Vocational Education and Training, 23(1), 59–72

Demir, M. (2010). Türkiye’de turizm eğitiminin gelişimi. Detay Yayıncılık.

Demir, M., & Demir, Ş. (2014). Turizm işletmelerinde yöneticilerin mesleki staj ve stajyerleri değerlendirmesi. Marmara Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6, 18–33.

Demirdağ, Ş. A., & Çelikkanat, N. (2017). Ortaöğretim düzeyindeki turizm öğrencilerinin stajlarından sağladığı iş tatmini ve kariyer beklentilerine muhtemel etkileri. The Journal of Academic Social Science Studies, 62, 429– 441.

Demirli, C., & Kazu, İ. (2002). Mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarındaki gelişmeler. Milli Eğitim Dergisi, 155, 156, 5-20.

Demirtaş, H. (2019). Mesleki eğitimin güncel gelişmeler ışığında yeniden yapılandırılması. Eğitimde Yenilikçi Yaklaşımlar Dergisi, 19(3), 142–157.

Dougherty, K. J., & Townsend, B. K. (2006). Community colleges and the dual enrollment model. Journal of Higher Education, 77(2), 220–245.

Ekşioğlu, E., & Taşpınar, S. (2019). Teknolojik gelişmeler ışığında mesleki ve teknik eğitimin yapısal dönüşümü. Eğitim Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, 20(1), 67–80.

Emir, O., Pelit, E., & Arslan, S. (2010). Turizm alanında ön lisans eğitimi alan öğrencilerin staj öncesi ve sonrası görüşlerinin karşılaştırılması (Afyon Kocatepe Üniversitesi örneği). Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 9(33), 141-165.

Ertürk, M. (2023). Cumhuriyet Dönemi'nde turizm eğitimi. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 22(Cumhuriyet'in 100. Yılı), 679–699.

Ertürk, M. (2023). Mesleki eğitimde reform süreci. Eğitimde Güncel Yaklaşımlar, 11(1), 45–62.

Euler, D. (2013). Dual education systems and training in Germany and Switzerland: Historical development and current trends. Journal of Vocational Education and Training, 60(4), 567–580.

Field, J. (2006). Lifelong learning and the knowledge economy. Routledge.

Girayhan, E. (2022). Mesleki ve teknik eğitimin dünü bugünü ve geleceğinin incelenmesi. Yüksek lisans tezi, Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.

Gündüz, H., & Odabaşı, M. (2004). Mesleki eğitim ve öğretim: Temel ilkeler ve uygulama örnekleri. Nobel Yayın Dağıtım.

Gürbüz, C. (2024). Mesleki ve teknik eğitim beceri sistemlerinin dijitalleşmesi. Eğitim ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori ve Uygulama, 15(29), 199-222.

Jiang, B., & Tribe, J. (2009). Tourism jobs – short lived professions: Student attitudes towards tourism careers in China. Journal of Hospitality, Leisure, Sport & Tourism Education, 8(1), 4–19.

Kalkınma Bakanlığı. (2017). 11. Kalkınma Planı: Mesleki Eğitim Özel İhtisas Komisyonu Raporu. T.C. Kalkınma Bakanlığı.

Karasar, N. (2009). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar-ilkeler-teknikler. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.

Karasar, N., & Eğmir, E. (2017). Dünyada ve Türkiye'de mesleki eğitim ve önemi. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(59), 22–30.

Kaşlı, M., İlban, M. O., & Tanrısevdi, A. (2010). Meslek yüksekokullarında staj uygulamalarına yönelik öğrenci görüşleri. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 21(2), 157–169.

Kaya, H., & Yılmaz, M. (2017). Bilimsel ve teknolojik değişikliklerin mesleki eğitime yansımaları. Eğitim Araştırmaları Dergisi, 15(2), 98–112.

Keskin, G., Gökçe, M., & Demirtaş, M. (2021). Ortaöğretim düzeyindeki turizm eğitiminin sektör üzerindeki etkileri: Hatay örneği. Turizm ve Eğitim Dergisi, 27(3), 123–136.

Kızılırmak, İ. (2000). Meslek yüksek okulları turizm ve otelcilik programlarının günümüz turizm sektörünün beklentileri doğrultusunda değerlendirilmesi. Milli Eğitim Dergisi, 147, 54-60.

Koç, H. (2007). Lider Yöneticilik Davranışının Çeşitli Sektörlerde Farklılaşmasının Entelektüel Sermaye Kapsamında Analiz. Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Ankara.

Küçükahmetoğlu, M., & Oktay, K. (2024). Turizm eğitimi teorisindeki gelişmeler üzerine bir inceleme. Selçuk Üniversitesi Akşehir Meslek Yüksekokulu Sosyal Bilimler Dergisi, (17), 175-187.

Kültür ve Turizm Bakanlığı. (2007). Türkiye Turizm Stratejisi 2023 ve Eylem Planı 2007–2013. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.

Mankan, E. (2015). Mesleki önlisans programlarında staj eğitiminin önemi: Bülent Ecevit Üniversitesi Çaycuma Meslek Yüksekokulu örneği. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 3(10), 734–741.

Maviş, F. , Kozak S. (1992). Meslek Yüksekokullarında Turizm Programı ve Anadolu Üniversitesi Eskişehir Meslek Yüksekokulu Turizm Otelcilik Ders Programı. Turizm Eğitimi Konferansı-Workshop. Yorum Basım Yayın, Ankara.

MEB Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü. (2020). Hayat Boyu Öğrenme Strateji Belgesi 2020–2024. Millî Eğitim Bakanlığı. https://e-yaygin.meb.gov.tr/pagePrograms.aspx

Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü. (2017). Mesleki eğitim ve staj uygulamaları. https://mtegm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2017_07/26160206_ime_sYzleYme__dYzeltme.pdf

Millî Eğitim Bakanlığı Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü. (2023). Sektör iş birlikleri ve protokol uygulamaları. https://mtegm.meb.gov.tr

Millî Eğitim Bakanlığı Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü. (2024). Meslekî ve Teknik Anadolu Liseleri Programları. https://meslek.meb.gov.tr

Millî Eğitim Bakanlığı Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü. (2023). Sektör iş birlikleri ve protokol uygulamaları. https://mtegm.meb.gov.tr

Millî Eğitim Bakanlığı. (2017). Ortaöğretim kurumları yönetmeliği. https://mtegm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2017_07/26160206_ime_sYzleYme__dYzeltme.pdf

Millî Eğitim Bakanlığı. (2019). Mesleki ve teknik eğitim kitapçığı. https://mtegm.meb.gov.tr

Millî Eğitim Bakanlığı. (2022). Mesleki ve Teknik Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği. https://mtegm.meb.gov.tr

Oecd. (2010). Education at a glance 2010: OECD indicators. Organisation for Economic Co-operation and Development.

Olalı, H. (1982). Turizm Olayı-Turizmin Önemi. İzmir: Ofis Ticaret Matbaacılık.

Olcay, A. & Çelik Z. (2010). Turizm ve Otel İşletmeciliği Programında Öğrenim Gören Öğrencilerin Otelcilik Mesleğine İlişkin Algıları. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(2), 279 -301.

Olcay, A., & Düzgün, M. (2015). Turizm Sektörünün İstihdam Niteliğinin Öğrencilerin Kariyer Planları Üzerindeki Etkisi. Seyahat Ve Otel İşletmeciliği Dergisi, 12(3). 49-72.

Olcay, A., Çıkmaz, E., Özekici, Y. K., & İnce, E. (2017). Otel Sahip ve Yöneticilerinin Stajyer Öğrencilerin Performanslarını Çeşitli Açılardan Değerlendirmelerine İlişkin Bir Araştırma: Gaziantep Örneği. Disiplinlerarası Akademik Turizm Dergisi, 2(1), 65-85.

Olcay, A., Yıldırım, İ., & Sürme, M. (2015). Turizm eğitimi alan öğrencilerin staj eğitimi hakkında görüşleri: Gaziantep ili örneği. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 5(3).

Özdamar, K. (2004). Paket Programlar ile İstatistiksel Veri Analizi, Genişletilmiş 5. Baskı, Kaan Kitabevi, Eskişehir.

Özdemir, M. A. (2019). Turizm öğrencilerinin mesleki staja ilişkin bilişsel algılarının incelenmesi üzerine bir araştırma. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Turizm Fakültesi Dergisi, 22(2), 224-248.

Özsayar, B. (2008). Meslek lisesi öğrencilerinin yaptıkları stajların meslek gelişimlerine etkileri [Yüksek Lisans Tezi]. Beykent Üniversitesi.

Öztürk, Y., & Seyhan, K. (2005). Konaklama işletmelerinde sunulan hizmet kalitesinin artırılmasında işgören eğitiminin yeri ve önemi. Gazi Üniversitesi Ticaret ve Turizm Eğitim Fakültesi Dergisi, (1), 121-140.

Pak, Ö. (2015). Türkiye’de mesleki turizm eğitimi ve zorunlu staj: Turizm meslek lisesi örneği [Yüksek Lisans Tezi]. İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi.

Pelit, E., & Güçer, E. (2006). Turizm alanında öğretmenlik eğitimi alan öğrencilerin turizm işletmelerinde yaptıkları stajları değerlendirmeleri üzerine bir araştırma. Gazi Üniversitesi Ticaret ve Turizm Eğitim Fakültesi Dergisi, (1), 139-164.

Sarı, H. (2007). Ortaöğretim düzeyinde mesleki turizm eğitimi alan öğrencilerin staj sürecine adaptasyonu üzerine bir araştırma. Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

Sayak, S. (2024). Sürdürülebilir kalkınma amaçlarının gerçekleştirilmesinde mesleki ve teknik eğitimin rolü [Yüksek Lisans Tezi]. Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi.

Sekaran, U. (2003). Research Methods for Business, New York: John Wiley.

Solmaz, B., & Erdoğan, B. Z. (2013). Turizmde insan kaynakları yönetimi. Anadolu Üniversitesi Yayınları.

Tamer, M. A., & Özcan, M. (2014). Örgün mesleki ve teknik eğitim sisteminin mesleki eğitimin paydaşlarınca değerlendirilmesi. Millî Eğitim Dergisi, 203, 206–221.

Tamer, S. (2014). Mesleki ve teknik eğitimin önemi ve gelişimi. Eğitim Bilimleri Dergisi, 22(4), 112–125.

Toprak, Ö. F. (2018). Türkiye’de mesleki ve teknik eğitimin gelişiminde İŞKUR’un rolü [Yüksek Lisans Tezi]. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

Tuncer, K. & Sevim, B. (2024). Orta dereceli düzeyde mesleki turizm eğitiminin başlangıcında. Turizm ve Rekreasyon, 6(2), 318-328.

Tuncer, M. (2018). Meslek yüksekokullarında uygulamalı eğitimin önemi. Mesleki Eğitim Dergisi, 14(2), 55–68.

Türk Dil Kurumu (TDK). (2025). Staj. Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlük.

Türk Dil Kurumu. (2013). Staj. Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlük. https://tdk.gov.tr/

Unesco-Unevoc. (2010). Vocational education and training: Challenges and trends. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization - International Centre for Technical and Vocational Education and Training.

Ural, A. & Kılıç, İ. (2013). Bilimsel araştırma süreci ve SPSS ile veri analizi (Dördüncü Baskı). Detay Yayıncılık: Ankara/Türkiye.

Üzümcü, T. P., & Alyakut, Ö. (2017). Turizm eğitimcileri perspektifinden turizm eğitimi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi. The Journal of International Social Research, 10(51), 807-823.

Yamane, T., (2001). Temel Örnekleme Yöntemleri. (Birinci Baskı). Çeviren: Alptekin Esin, M. Akif Bakır, Celal Aydın ve Esen Gürbüzsel, Literatür Yayıncılık, İstanbul.

Yıldırım, A., & Çarıkçı, O. (2017). Mesleki Eğitimin Gelecek Vizyonu; İnsan Kaynakları Planlaması Açısından Bir Bürokratik Model Denemesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (29), 397-413.

Yılmaz, M., & Kaya, E. (2021). Dijital dönüşümün mesleki turizm eğitimine etkisi. Uluslararası Turizm ve Eğitim Dergisi, 19(1), 72–84.

Yüksek Öğretim Kurulu. (2020). Mesleki ve teknik yükseköğretimin yeniden yapılandırılması raporu. https://www.yok.gov.tr/tr/page/mevzuat

Yüksek Öğretim Kurulu. (2021). Uygulamalı Bilimler Fakültelerinin Rolü ve İşlevi. https://www.yok.gov.tr/tr/page/mevzuat

Yükseköğretim Kurulu. (2007a). Yükseköğretim ve Avrupa Yeterlilikler Çerçevesi raporu. https://www.yok.gov.tr/tr/page/mevzuat

Yükseköğretim Kurulu. (2007b). Yükseköğretim ve Avrupa Yeterlilikler Çerçevesi raporu. https://www.yok.gov.tr/tr/page/mevzuat

Etik Kurul İzni

Bu çalışma için Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Etik Kurulu’nun 29.04.2024 tarihli ve E.258093 sayılı kararı ile araştırmanın etik açıdan herhangi bir sakınca taşımadığına karar verilmiştir.

Katkı Oranı Beyanı

Yazar: %50

Çıkar Çatışması Beyanı

Makalenin yazarları arasında ve herhangi bir kuruluş/kurum arasında çıkar çatışması bulunmamaktadır.